Miejskie Przedszkole nr 14 w Katowicach

Kącik logopedy

Jeśli mają Państwo jakieś pytania, proszę o kontakt telefoniczny - 

mój nr tel. 503-99-15-15 lub e-mailowy mp14logopeda@gmail.com

 

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

 

http://images.dlaprzedszkoli.eu/mp14katowice/locz0107kp.pdf

 

http://images.dlaprzedszkoli.eu/mp14katowice/loc0111kp.pdf

 

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem.

  1. Ziewnij szeroko, obserwując swoje gardełko w lustrze.
  2. Oddychaj głęboko – wdech wykonuj nosem, a wydech – ustami. Przez cały czas utrzymuj usta szeroko otwarte.
  3. Oddychaj głęboko tylko przez nos. Usta miej cały czas zamknięte.
  4. Oddychaj głęboko tylko przez nos. Przy wydechu zatkaj jedną dziurkę nosa. Ćwiczenie powtórz przy zatkanej drugiej dziurce.
  5. Wykonaj wdech przez usta i wydech przez nos.
  6. Przygotuj słomkę i spróbuj przenieść papierek lub kawałeczek styropianu, zasysając powietrze przez słomkę.
  7. Otwórz szeroko buzię, czubek języka schowaj za dolne ząbki, a tyłem języka raz zasłaniaj, raz odsłaniaj gardełko.
  8. Chrząknij i chrapnij kilka razy.
  9. Wymawiaj krótko samogłoski: a, e, o, u, i, y przy szeroko otwartych ustach, obserwując się w lusterku.
  10. Nabierz powietrze i nadmij policzki. Postaraj się utrzymać je w tej pozycji. Początkowo nadymaj policzki przy zatkanym nosie, po czym podczas trzymania powietrza puść nos. Następnie nadmuchuj na przemian raz jeden policzek, raz drugi.
  11. Spróbuj kaszlnąć przy wysuniętym na brodę języku.
  12. Wymawiaj energicznie połączenia głoskowe: uku-ugu, oko-ogo, uk-ku, uk-gu, ok-go.
  13. Wciągnij policzki do wewnątrz jamy ustnej, a następnie rozluźnij je.
  14. Wymawiaj sylaby z głoską p na końcu: ap, op, up, ep, yp, ip. Staraj się przedłużyć moment zwarcia warg przy wymawianiu głoski p.

 

Ćwiczenia języka

Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej 5 razy. Osoba ćwicząca przed przystąpieniem do rozgrzewki powinna umyć buzię – aby język nie dotykał brudnych warg.

  1. Wysunięty język przesuwaj w płaszczyźnie poziomej od prawego kącika do lewego. Staraj się, aby język podczas zmiany położenia był jak najbardziej wysunięty na zewnątrz.
  2. Policz językiem wszystkie swoje zęby. Dotykaj czubkiem języka każdego zęba.
  3. Otwórz szeroko usta i powoli, dokładnie oblizuj wargi oraz kąciki ust. Jeśli jesteś łasuchem, możesz do tego ćwiczenia posmarować usta czekoladą, miodem lub dżemem.
  4. Otwórz szeroko usta i wysuń język w linii prostej jak najdalej na zewnątrz. Postaraj się utrzymać go cały czas w płaszczyźnie poziomej.
  5. Wysuń język z jamy ustnej jak najdalej na zewnątrz w linii poziomej i mocno cofnij go w stronę gardła.
  6. Przesuwaj język po zewnętrznej powierzchni górnych i dolnych zębów.
  7. Spróbuj zrobić „rurkę” (rynienkę) z wysuniętego języka (wargi ściągając się i zaokrąglając, unoszą boki języka).
  8. Przyciśnij mocno język do zębów i cofnij go, silnie trąc nim o dziąsła i podniebienie aż do wytworzenia mlaskania.
  9. Wykonaj kilkakrotnie mlaskanie czubkiem języka (tak jakby się ssało cukierek), a następnie środkiem języka (tak jak udaje się stukot kopyt konia).
  10. Uderzaj czubkiem języka o górne dziąsła, by spowodować jego drganie.
  11. Udawaj odgłos świnki morskiej (cmokaj tyłem języka o podniebienie).

 

Ćwiczenia oddechowe

Ćwiczenia oddechowe powinny być wykonywane w przewietrzonym pomieszczeniu lub na świeżym powietrzu przez około 5 minut. Ćwiczenia powinny być wykonywane od 1 do 2 godzin po jedzeniu.

  1. Ćwiczenia oddechowe połączone z ruchami rąk, nóg i tułowia
    • Stań w lekkim rozkroku. Na wdech podnieś ręce na boki, na wydech powoli je opuszczaj.
    • Stań w lekkim rozkroku. Na wdech podnieś ręce przed siebie na wysokość ramion, na wydech powoli je opuszczaj.
    • Stań w lekkim rozkroku. Na wdech unoś wysoko ręce nad głowę, następnie zegnij kolana i pochyl się luźno do przodu, głośno wydychając powietrze.
    •  
  2. Oddychanie brzuszno-przeponowe
    • Połóż się na plecach, na podłodze. Ręce trzymaj na brzuszku. W czasie wdechu unoś ręce do góry, a w czasie wydechu je opuszczaj.

Ćwiczenia oddechowe z jednoczesnym wypowiadaniem pojedynczych głosek

    • Udawaj syczenie węża – sycz jak najdłużej na jednym wydechu.
    • Udawaj szum wiatru – szum jak najdłużej na jednym wydechu.
  1. Zabawy
    • Puszczanie baniek mydlanych
    • Dmuchanie balonika
    • Dmuchanie na piórko
    • Gaszenie świeczki
    • Dmuchanie wiatraczka

Przy tych zabawach wdech zawsze wykonuj nosem, a wydech – buzią.

 

  1. Recytowanie wierszyków

Na początku recytuj wierszyk z rodzicem, mówiąc na jednym wydechu dwie linijki wiersza. W kolejnej próbie postaraj się na jednym wydechu wyrecytować 3-4 linijki wiersza.

 

Urodziny

Urodziny – fajna rzecz!
Każdy chciałby je dziś mieć!
Wtedy gości jest bez liku
i ciast pysznych na stoliku!

Dzień ma dzisiaj urodziny,
spędza je u swej rodziny.

Jest tu Sobota,
która pogłaskała kota;
jest Niedziela,
która bawi się w „chrumpf-chrumpf, konfacela";
jest Poniedziałek,
co krzywy ma przedziałek;
jest Wtorek,
co ma prezentów cały worek.

Jest Środa,
której niespodziewanie wyrosła broda;
jest Czwartek,
który chciałby mieć na imię Bartek.
A Piątek?
Piątek ma dzisiaj urodziny,
więc pełno tu jego zadowolonej miny!

autor: Anna Walencik-Topiłko

 

Ćwiczenia warg

Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem, i powtórzone co najmniej 5 razy.

  1. Ułóż usta tak jak przy samogłosce a (maksymalnie oddal od siebie wargi górną i dolną). Możesz również opuścić powoli żuchwę i powoli podnieść ją do góry – szeroko ziewaj.
  2. Ściągnij usta, jak przy wymawianiu samogłoski u – kąciki ust są maksymalnie zbliżone i tworzą „ryjek”.
  3. Oddal maksymalnie kąciki ust, jak przy wymawianiu samogłoski i.
  4. Uśmiechnij się szeroko, a następnie otwieraj i zamykaj usta.
  5. Zabawa w „konika i woźnicę” – raz udawaj konika i parskaj, a następnie woźnicę – i cmokaj.
  6. Spróbuj zagwizdać kilka razy na jednym tonie.
  7. Zagryź dolnymi ząbkami górną wargę, a następnie górnymi zębami dolną wargę.
  8. Postaraj się utrzymać przez kilka sekund ołówek między dzióbkiem z warg a nosem.
  9. Nabierz powietrze pod dolną, a następnie pod górną wargę.
  10. Spróbuj wyraźnie i dokładnie wymawiać pary samogłosek: aoaeoiuy.
  11. Zamknij zęby i rozciągnij usta tak, aby zęby były widoczne.
  12. Zamknij usta, i cofaj na zmianę lewy i prawy kącik ust.
  13. Zamknij usta, ściągnij je i przesuwaj w lewą i prawą stronę.
  14. Uśmiechnij się i zrób smutną minę (raz kieruj kąciki ust do góry, raz na dół).

Zabawy:

  1. Spróbuj utrzymać słomkę lub patyczek ustami. Powietrze wdychaj i wydychaj kącikami ust. Aby nie oddychać przez nos, należy zacisnąć nozdrza.
  2. Postaraj się zdmuchnąć płomyk świecy stopniowo zwiększając odległość od świecy.
  3. Wydmuchuj bańki mydlane przez słomkę.
  4. Spróbuj nadmuchać balonik.
  5. Ułóż przed sobą na stole kłębuszek waty, wełny, papieru i postaraj się go zdmuchnąć ze stołu.
  6. Graj na gwizdku, trąbce, organkach ulubione melodie.

 

Ćwiczenia żuchwy

Ćwiczenia powinny być wykonywane ostrożnie, delikatnie i powoli przed lustrem, i powtórzone co najmniej 5 razy.

  1. Opuszczaj żuchwę i zagryzaj zęby na zmianę.
  2. Wykonuj żuchwą ruchy poziome, w lewą i prawą stronę. Najpierw z ustami zamkniętymi, a potem otwartymi.
  3. Wykonuj żuchwą ruchy do przodu i do tyłu.
  4. Przy zamkniętych ustach wykonuj koliste, powolne ruchy żuchwy – wyobraź sobie, że jesteś krówką przeżuwającą trawę.
  5. Wysuń żuchwę do przodu, a następnie zagryź dolnymi zębami górną wargę i przeczesuj ją.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kochani rodzice, by wasze dziecko prawidłowo mówiło, potrzeba z waszej strony przestrzegania trzech zasad.

Zasady utrwalenia nawyków poprawnej wymowy

Zasada systematyczności wymaga, aby nauczanie poszczególnych dźwięków odbywało się według określonej kolejności działań. Każdy ćwiczony dźwięk musi przejść przez pewne etapy, a więc przygotowanie narodów artykulacyjnych, wywołanie dźwięku w izolacji, połączenie go z samogłoską na początku wyrazu, w środku i na końcu, dalej – ze spółgłoskami, także w nagłosie, śródgłosie i wygłosie. Potem następują zdania, opowiadanie obrazków itd. Dopiero po utrwaleniu tego dźwięku możemy przejść do następnego. Zasada ta odnosi się także do rytmiczności pracy. Jeśli sami będziemy lekceważyć ćwiczenia, opuszczać je, nie możemy oczekiwać od dziecka, że podejdzie ono na serio do pracy, każda rozpoczęta robota musi być konsekwentnie doprowadzona do końca.

Zasada stopniowania trudności nakazuje rozpoczynać od tego, co dla dziecka najłatwiejsze. Trudny dźwięk od razu je zniechęci. Dziecko musi widzieć efekty swojej pracy i odnosić sukcesy.

Zasada utrwalenie dyktuje konieczność powtarzania zdobytych umiejętności tak długo, aż doprowadzi się do nawyku. Nie wystarczy więc wywołać daną głoskę i poprzestać na tym, że dziecko potrafi ją prawidłowo powtórzyć. Musimy tę głoskę ćwiczyć w różnych układach i kontekstach, utrwalać poprzez opowiadanie ilustracji, recytowanie wierszy, a przede wszystkim w mowie spontanicznej, niekontrolowanej.

Kochani rodzice poniżej podaje linki, które pomogą uatrakcyjnić ćwiczenia narządów artykulacyjnych oraz oddychania:

https://www.youtube.com/watch?v=QYsyOhLKGyo

https://www.youtube.com/watch?v=6nQUkK2Ekes

https://www.youtube.com/watch?v=BUCX2cJ2avo

https://www.youtube.com/watch?v=GbbM1Eouy-Y

https://youtu.be/iZbLwWWJQ1w?t=156

 

Bezdźwięczność

Bezdźwięczność dotyczy 13 głosek języka polskiego, są to: b b’ d g g’ (spółgłoski zwarte) dz dź dż (spółgłoski zwarto- szczelinowe) w w’ z ź ż (głoski szczelinowe).

Mowa bezdźwięczna daje w efekcie znaczne odkształcenie dźwiękowej postaci wyrazów, np.: pusza ‘burza’, ślima ‘zima’ itd. Mimo stosunkowo małej częstości występowania tej wady w porównaniu z innymi, np. rotacyzmem i sygmatyzmem, zagadanie te od strony praktycznej okazuje się bardzo ważne. Decyduje o tym duża liczba odkształconych dźwięków (13). Dodatkowo należy wskazać na towarzyszące niemal zawsze w mowie bezdźwięcznej u dzieci starszych błędy w pisaniu i czytaniu. Ćwiczenia logopedyczne w przypadku mowy bezdźwięcznej trwają zazwyczaj długo, nawet kilka miesięcy. Najlepszą kolejnością wywoływania dźwięczności głosek ubezdźwięcznianych według T. Kani jest zaczęcie pracy od głosek najdalej oddalonych od krtani, są to następujące głoski: w w’ z ż ź dz dż dź b b’ d g g’. Przyczyną bezdźwięczności jest zwykle zaburzenie słuchu fonemowego, tzn. nieróżnicowanie dźwięków o tym samym miejscu artykulacji. Przy bezdźwięczności z reguły występuje obniżenie napięcia mięśniowego: wargi i policzki są wiotkie, głos jest zwykle cichy, monotonny, bezbarwny.

 

W

Aby nauczyć dziecko dźwięcznego wymawiania głoski w, rozpoczynamy ćwiczenia od przedłużonego wymawiana samogłoski u. Dwoma palcami spłaszczamy dolną wargę przez cofnięcie kącików ust. Wówczas warga przylgnie do krawędzi górnych zębów. Zaczynamy od ćwiczenia przedłużonego w w miedzy samogłoskami: awwwa, awwwo, awwwe, aeeeu, awwwy i stopniowo przechodzimy do pojedynczego dźwięku w.

Awa, awo, awe, awu, awy; owa, owo, owe, owu, owy, ewe, ewo, ewe,  uwa, uwe, ewe, uwy, ywo, ywe, ywu, ywy, wa wo, wu, wy, wo

Wata, wanna, wałek, walizka, wakacje, worek, wojsko, wełna, wesoły.

Wesołe wakacje, wysoka wanna, worek wełny

Kawa, ława, trawa, owoce, owad, mowa, krowa, kowal, surowy, włosy, wrona,

Malowana ława, nowy wałek, siwe włosy, wymyte owoce

W walizie jest wata. Na wakacjach jest wesoło, Weronika pije kawę. Krowy skubią trawę. Wojtek ma nowy krawat.

Wia, wio, wie, wiu, wi

Wiatr, wianek, wiatrak, wiosna, wiosło, wieś, wiersz, wieniec, wieszak, wieczór, wiśnia, wiewiórka

Wieje wiatr, wielki wieniec. Na wieszaku wisi wiatrówka. Wieczorem wieje wiatr. Wiesia wije wianek. Wiktor mówi wiersz.

 

Różnicowanie w – f, wi- fi

W szafie wiszą dwa futra. Na fartuszku wyhaftowane są wisienki. Wczoraj zwiedzaliśmy fabrykę telewizorów. Wagony wiozą węgiel. W kinie wyświetlają nowy film. Po trawie chodzą wrony. W wodzie pływają foki. Wielbłądy idą powoli. Przez otwartą furtkę wchodzą myśliwi. W oknach wiszą wyprane firanki.

Z

Ćwiczenia w udźwięcznianiu rozpoczynamy od układów: syy, szzzy, zzzy. Nastepnie głoskę z ćwiczymy miedzy samogłoskami, przedłużając ją: azza, azzo, azze, jazzu, azzy, w końcu skracamy przedłużone z do pojedynczego dźwięku.

Aza, Azo, aze, azu, Azy; oza, ozo, oze, ozu, ozy; eza, ezo, eze, ezu, ezy; uza, uze, uzu, uzy; yza, yzo, yze, yzu, yzy; za, ze, zo, zu, zy

Zamek, zakład, zachód, zapałki, zabawki, zabawa, zebra, zęby, zupa

Zepsuty ząb, złamana zapałka

Waza, wazon, koza, wozy, muzyka, lizak, język, złoto, zły, zlew, znak, bielizna

Waza zupy, zdrowe zęby

Koza zajada zupę. Zosia kupiła lizaka. Zenek zjada pyzy.

 

Różnicowanie s – z

Na jezdni stoi samochód. Na zamku jest stary zegar. W wazoniku są niezapominajki. Zosia dostała złotą zakładkę.

 

Ż

Rozpoczynamy od ćwiczeń słuchowych różnicujących głoski sz – ż. Jeśli dziecka dalej wymawia ż bezdźwięcznie, polecamy wymawiać sz z dodatkiem y (szyy, a następnie szżyy; powtarzamy to kilka razy. Przy ćwiczeniach tego typu pochylamy lekko głowę, gdyż przy takim jej położeniu dochodzi do zwarcia strun głosowych. Głoskę ż ćwiczymy  między samogłoskami: ażżża, ażżżo, ażżże, ażżżu, itd., stopniowo skracając ż do pojedynczego dźwięku.

Aża, ażo, aże, ażu, aży,; oża, ożo, oże, ożu, oży,; eża, eżo, eże, wżu, eży; uża, użo, uże, użu, uży; yża, yże, yżo, yże, yżu, yży.

Ża, żo, że, żu, ży

Żaby, żarówka, żołędzie, rzodkiewka, rzeka, żółty, żuk, żyto, żyletka, żyrafa.

Plaża, jarzyny, orzechy, morze, korzeń, kożuch, nożyk, wieża, leżak, koleżanka, talerzyk, róża, burza, duży, wierzba, łyżka, wrzosy, żużel, duża, plaża.

Różowy talerzyk, dojrzałe żyto.

Jerzyk na nowy kożuch. Na plaży leży różowy leżak.

 

Zia, zio, zie, ziu, zi

Ziarno, zioła,  ziemia, ziemniaki, zięba, źle, źródło, źrebak, kozioł, łazienka, poziomki, buzia, guziki, gałęzie, późno

Zielone gałęzie, zimna łazienka, późna zima.

Kazio ma zielone guziki. W wazoniku zielenią się bazie.

 

Dza, dzo, dze, dzu, dzy

Dzban, dzwonek, dzwon, dzwonnik, dzwonić, koledzy, rodzynki, dzwonić pędzel, kukurydza, pieniądze, rydze

Dzbanek kukurydzy, cudze pieniądze.

Koledzy pędzą po miedzy. Jędza ma dzbanek. Jadzia i Kazio jedzą rodzynki. Na wadze leżą rydze.

 

Dża, dżo, dżu, dży, dże

Dżem, dżungla, dżokej, dżokejka, dżoker, dżdżownica, dżdżysty.

Dżem dżokeja, dżokejka maharadży, dżip w dżungli.

 Dżdżownica leży w dżungli. Dżentelmen gra w brydża. Dżokej zgubił dżokejkę.

 

Dzia, dzio, dzie, dziu, dzi

Dziadek, dziobak, dzień, dzieci, dziupla, niedziela, dziura, dzięcioł, dzik, dźwig,  ludzie budzik, grudzień, niedziela, łabędzie, żołędzie

Dziesięć żołędzi, dziurawe łodzie, dziupla dzięcioła, dzikie łabędzie.

Niedźwiedzie dźwigają dźwig. Łabędzie dziwnie dziobią łodzie.

 

B, bi (b’)

Rozpoczynamy od ćwiczeń słuchowych różnicujących głoski p – b. Jeśli dziecko nie wymawia dźwięcznie głoski b, wtedy rozpoczynamy ćwiczenia udźwięczniające od głoski m: długie mmmm, a następnie dodajemy b, tj. mmmmb, mmmmba, mmmbo, mamby, mmmbu; ammba, ammmbo, ammbe, ammmbum ammmby, powoli wycofując się z m, a ćwicząc:

aba, abo, abe, abu, aby; oba, obe, obo, obu, oby; eba, ebe, ebo, ebu, eby; uba, ubo, ube, ubu, uby; yba, ybo, be, ybu, yby; ba, bo be, bu, by;

basen, balon, balet, balia, bańka, bałwan, balkon, boisko, bochenek, babcia, belka, beret, beton, buty, bulka, burak, butelka

barwny balon, betonowe boisko, bułka babci

taboret, kabel, słaby, robota, sobota, choroba, robak, tuba, kubek, wróbel, cebula

bochenek chleba, słaby taboret

blok, bluza, błoto, brama, szabla, tablica, jabłoń, obrus, ubranie, meble, farba, herbata, torba

torba cebuli, kubek herbaty, fabryka obuwia, bukiet bzu, zabłocone buty

Basia je bułkę. Na balkonie rosną bratki. W sobotę był bal. Bolek ma nowe farby. Wiesio pływa w basenie. Przed bramą stoi wóz meblowy.

 

Bia, bio, biu, bi

Biały, białko, biurko, bierki, biblioteka, bilet, biszkopt, nabiał, obiad, kobieta, obierać, niebieski;

Biała bibuła, niebieski łubin;

Na biurku jest bibuła. W torbie są biszkopty. Z białka ubito pianę. Basia kupiła bilet.

 

Różnicowanie b-p, bi - pi

Piłka – balon

Półka – bułka

Paweł – Bolek

Pani – Bana

Piłka – biwak

Piórko – biurko

D

Rozpoczynamy od ćwiczeń słuchowych w różnicowaniu d –t. Dźwięczność d ćwiczymy po uzyskaniu innych głosek dźwięcznych, jak w, z, ź, b. Czasem pojawia się już samoistnie, a w razie trudności trzeba ja ćwiczyć przez dodanie n: nda, ndo, ndu, nde, ndy, anda, ando, ande, andy, powoli wycofując się z n i przechodząc do: ada, ado, ade, adu, ady, oda, odo, odu, ode, ody; eda, edo, ede, edu, edy, uda, udo, ude, udu, udy, yda, yde, ydo, ydu, ydy, da, do, de, du, dy.

Dach, data, dalia, daleko, dawno, dom, dobry, deska, deptać, dół, dynia

Dach domu, dębowa decha, dobry deser

Pada, sady, woda, broda, jeden, medal, buda, chudy, budynek

Pada deszcz, jeden dom, dobre lody

Dłoń, dłuto, dmuchać, drut, drabina, dwa, ładny, wiadro, Jodla, chłodny, brudny, indyk

Wiadro wody, dwa indyki, podarte spodnie, długa broda, drewniana buda

Koło domu stoi buda. Na dębie jest gniazdo. Darek niesie wiadro wody. Damian ma dwa indory.

 

G

Rozpoczynamy od ćwiczeń słuchowych, tj. zróżnicowania g –k. Głoskę udźwięczniamy między samogłoskami, prowadząc ćwiczenia jak niżej: aga, ago, age, agu, agy,; oga, ogo, oge, ogu, ogy; ega, ego, ege, egu, egy, Uga, uge, geo, ugu, ugy, ga, go ,ge, gu, gy.

Gardło, gafa, gamoń, gołąb, Gucio, Guliwer, guma, guzik, głupi, góral, górnik, ganek

Gorący garnek, gumowa gęś

Waga, uwaga, jagoda, droga, noga, łodyga

Druga godzina, zagon ogórków, gliniana głowa, głodny Gucio, gniazdo gołębi. W ogrodzie rośnie grusza. W garnku gotuje się groch.